dzieje się
czerwcowy numer „Twórczości”
już dostępny
10.06.2021
Ukazał się numer czerwcowy.

Mozna go kupić w dobrych księgarniach i salonach prasowych, a także przez zakładkę zamów.

Wersję elektroniczną (pdf) można kupić w e-Kiosku i na Nexto.pl. Pismo w tej wersji można także zaprenumerować.

Wersja mobilna w formatach epubmobi będzie dostępna za kilka dni na Virtualo.

Nagroda Marka Nowakowskiego
dla Wojciecha Kudyby
16.05.2021
Laureatem Nagrody Literackiej imienia Marka Nowakowskiego w 2021 roku został Wojciech Kudyba za zbiór opowiadań I co dalej?.

Jury doceniło „konsekwencję i oryginalność, z jaką pisarz portretuje współczesnych, zwykle przeciętnych bohaterów, których głos wybrzmiewa w nagrodzonym tomie doniośle i przejmująco”.

Marek Pacukiewicz
Piwnica i pustynia.
Caravaggio na Malcie
6 | 2021
Zawsze najważniejsze jest to, co poza obrazem i co poza jego twórcą. Bynajmniej nie chodzi tu o samego Caravaggia i o to, czy wyściubił nos poza koszary Valletty i ich zaułki, choć przecież naturalną konsekwencją byłoby w tym miejscu zadanie pytania, czy malarz widział wizerunek Madonny namalowany – o czym na pewno z całą stanowczością by go zapewniono – przez św. Łukasza. Choć Mellieħa była wówczas jeszcze opuszczona, obraz nawiedzali jednak królowie; fortyfikujący północne wybrzeże joannici nie mogli nie wiedzieć o jego istnieniu.

Znawca tematu, Sandro Debono, twierdzi, że najważniejszym przedmiotem kultu były wówczas na Malcie sprowadzone przez joannitów relikwie, przed przekazaniem do groty św. Pawła przechowywane w Oratorium. Caravaggio zapewne widział relikwiarze, ale „mało prawdopodobne, by przykuły jego uwagę”. Potrafię sobie jednak wyobrazić scenę, gdy półprzytomny – zmęczony upałem czy wyczerpany wirem życia – artysta (w owym czasie bardziej przypominający już Goliata niż Dawida z wykonanego pod koniec życia podwójnego autoportretu) patrzy na wizerunek Madonny z Dzieciątkiem, który musiał wydać mu się malarsko lichy. Kto wie, może w innych okolicznościach wzruszyłby ramionami albo pozwolił sobie nawet na uszczypliwy komentarz pod adresem warsztatu świętego, ale nie tym razem, tym razem nie daje po sobie nic poznać.

Po latach zamykam tę scenę w albumie fantasmagorycznych wyobrażeń i domysłów. Może zająć miejsce pomiędzy sztychami Piranesiego a pierwszym zbiorowym wydaniem opowiadań Herlinga-Grudzińskiego. O wiele bardziej realna – na prawach snu – jest pustynia, która wyemanowała z płótna Caravaggia.

Kiedy pisałem o tym, że krajobraz Malty to pustynia, nie byłem oczywiście precyzyjny, a nawet nadużyłem znaczenia tego słowa, jednak takie wrażenie pozostało w mojej pamięci. Geograf zaprotestowałby przeciw nieuzasadnionej przesadzie – jest to przecież zubożała makia, rodzaj stepu, co najwyżej półpustynia, której można nadać egzotyczne nazwy garig czy frygana. Zresztą nie wnikając w terminologię, gołym okiem widać, że puste przestrzenie w środku na północy Wyspy są porośnięte ogromną liczbą kwitnących, różnokolorowych ziół, a być może właśnie miodom z tymianku Malta zawdzięcza swą nazwę – Melite, czyli „miodna”. Tymczasem ja wciąż forsuję obraz szorstkich, zszarzałych i przykurzonych traw.

Tak naprawdę miałem jednak na myśli „miejsce pustynne”, czyli miejsce odosobnienia. Pustynia to również miejsce próby, które umożliwia spotkanie z czymś, co dalece przerasta tego, komu pustynia się śni. Czy Caravaggio mógł być tego świadomy, czy został poddany próbie? Ostatecznie malując Św. Hieronima piszącego, mógł po prostu realizować zamówienie do kaplicy włoskich rycerzy, a nie pogrążać się w refleksji nad życiem pustelnika. Niemniej Debono zauważa, że ten wizerunek jest bardzo osobisty. Święty przedstawiony został w momencie, gdy notuje coś w środku nocy, oświetlony boskim światłem; obok niego na stole widać kamień pokutny i krucyfiks, których brak na drugiej znanej nam wersji tego przedstawienia, gdzie Hieronim dostojnie zapisuje grubą księgę.

Co do mnie – naturalne jest pytać o siebie samego, by siebie próbować uniknąć – nie sądzę, abym ja sam został poddany próbie. Ale to właśnie na pustyni – choć jest to raczej pustynia pamięci – objawił się wizerunek, który uzmysłowił mi istnienie otwartej przestrzeni, ledwie przeze mnie przeczuwanej, gdy formułowałem pierwsze pytanie.

Pustynia cała jest sobą, z sobą tożsama, sobą nasycona. Nigdzie, nawet tutaj, nie można całkowicie pogrążyć się w pustce, to miejsce spotkania. Trzeba mieć odwagę i ufność św. Jana, aby zamknąć oczy, i trzeba mieć ufność i odwagę małego Jezusa, aby je otworzyć. Czasami potrzebna jest siła malarza lub ewangelisty, aby uchwycić ten moment i zatrzymać światło – pomimo wszystko, wbrew pokusom i wbrew sobie. Zresztą wielu z nas zdarzyło się już patrzeć z zachwytem w pozornie bezkresną przestrzeń albo wygrażać źle zaciśniętą pięścią czemuś, co mogło uchodzić za pustkę.

o piśmie
„Twórczość” ukazuje się nieprzerwanie od sierpnia 1945 roku.

Miesięcznik powstał w Krakowie, w 1950 roku został przeniesiony do Warszawy. Wydawany był początkowo przez Spółdzielnię Wydawniczą „Czytelnik”; wydawcy zmieniali się kilkakrotnie. Od 1 kwietnia 2010 roku wydawcą pisma jest Instytut Książki. Pismem kierowali kolejno: Kazimierz Wyka, Adam Ważyk, Jarosław Iwaszkiewicz, Jerzy Lisowski, a od 2004 roku Bohdan Zadura.

„Twórczość” drukuje współczesną polską poezję i prozę, eseje i szkice literackie poświęcone literaturze polskiej i światowej, a także materiały archiwalne: dzienniki i korespondencję ważnych postaci polskiego życia literackiego.

Wśród autorów pisma są nobliści (Wisława Szymborska, Czesław Miłosz), wybitni polscy poeci i pisarze (m.in. Tadeusz Różewicz, Julia Hartwig, Jarosław Marek Rymkiewicz, Sławomir Mrożek, Wiesław Myśliwski), ale także debiutanci.

baza bibliograficzna
Baza bibliograficzna zawiera roczne bibliografie, dołączane w każdym roku do numeru grudniowego.

Można w nich znaleźć informacje o wszystkich drukowanych w danym roku tekstach i ich autorach, a także bohaterach esejów, mniejszych szkiców i recenzji książkowych.

Baza będzie stopniowo powiększana, obejmując roczniki archiwalne aż do 1945 roku.

 

PRZEJDŹ DO BAZY

WYDAWCA:
WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
©2017-2021 | Twórczość
Deklaracja dostępności
error: Treść niedostępna do kopiowania.